NARSİST SEVGİLİNİN BELİRTİLERİ VE BU İLİŞKİDEN NASIL ÇIKILIR?

Restorandasınız. Bir saattir kendinden bahsediyor: işi, başarıları, gittiği yerler, eski sevgilisinin ona nasıl haksızlık ettiği. Sana tek bir soru sormadı. Garson suyu getirdiğinde teşekkür etmedi, göz göze bile gelmedi. İçecek biraz geç geldi, homurdandı: "Bu insanlar işini bilmiyor." Sen "Yorulmuştur belki" demeye çalışıyorsun, sana ters ters bakıyor.

Bu sahneyi Çekicilik Sanatı'nın "Karakter Testi" bölümünde anlatıyorum. Ve bu sahne, bir insanın karakteri hakkında sana bütün bir yılın anlatacağından fazlasını anlatabilir.

Bu yazıda narsist özellikler taşıyan bir partnerin belirtilerini, bu ilişkilerin nasıl ilerlediğini ve nasıl çıkılacağını konuşacağız.

ÖNCE BİR UYARI: TANI KOYMUYORUZ

"Narsist" kelimesi bugün çok kolay kullanılıyor. Her bencil eski sevgiliye, her kibirli iş arkadaşına narsist deniyor. Oysa narsistik kişilik bozukluğu, ancak bir uzmanın koyabileceği klinik bir tanıdır.

Bu yazıda anlattığım şey, ilişkilerde sık görülen narsist özellikler ve davranış örüntüleri. Amaç partnerine bir etiket yapıştırmak değil, sana zarar veren bir örüntüyü tanımana yardım etmek. Ve bu örüntüler erkekte de kadında da görülebilir.

NARSİST ÖZELLİKLERİN 7 BELİRTİSİ

1. Sohbet hep onun etrafında döner. Sen konuştuğunda dinlemiyor, sadece sırasını bekliyor. Senin anlattığın bir şey, onun anlatacağı bir hikâyeye geçiş köprüsü oluyor. Çekicilik Sanatı'nda bunu "aynaya âşık adam" olarak anlatıyorum.

2. Eleştiriye ya da "hayır"a öfkeyle tepki verir. Sınırını çizdiğinde "Ne var ya, abartıyorsun" der, suçu sana atar, soğur ya da küser. En küçük bir eleştiri bile büyük bir krize dönüşür.

3. Hatasını asla kabul etmez. Özür dilemez. "Sen yüzünden oldu", "Sen beni sinirlendirdin", "Hayatımdaki herkes bana haksızlık ediyor." Vazgeçilmez Olma Sanatı'nda bu tipin kırmızı bayrağını "kurban psikolojisi" olarak anlatıyorum: Bütün eski sevgilileri kötü, bütün arkadaşları çıkarcı, patronu zalim. Dünyadaki herkes suçlu, bir tek o masum.

4. Başkalarına nasıl davrandığı tutarsızdır. Sana karşı nazik ama garsona, kasiyere, şoföre kaba. Çekicilik Sanatı'ndaki cümleyle: Sana nazik, ona kaba bir insan nazik değildir; seni etkilemeye çalışıyordur. Bir gün sen de onun için "hizmet eden" konumuna düştüğünde, sana da aynı şekilde davranacak.

5. İlk dönemde aşırı yoğun ilgi. İlişkinin başında seni göklere çıkarır, "ruh eşim" ilan eder, sürekli iltifat eder. Bu, aşk bombardımanı dediğimiz şeydir ve narsist örüntülerin en sık başlangıç noktasıdır.

6. Gerçekliğini sorgulatır. "Ben öyle bir şey demedim", "Sen yanlış hatırlıyorsun", "Fazla hassassın." Zamanla kendi aklından şüphe etmeye başlarsın. Bunun adı gaslighting.

7. Empati eksikliği. Senin üzüntün, yorgunluğun, ihtiyaçların ancak onu etkilediği ölçüde önemlidir. Kötü bir gün geçirdiğinde ilgisi değil, sabırsızlığı artar.

NARSİST İLİŞKİNİN AŞAMALARI

Bu ilişkiler genelde benzer bir yol izler:

İdealize etme: Başlangıçta mükemmelsin. Seni herkesten farklı gördüğünü, hayatında hiç böyle hissetmediğini söyler. Sen de ona kendinden bir şeyler verirsin: zaman, güven, sırlar.

Değersizleştirme: Hayranlık yavaş yavaş eleştiriye döner. "Eskisi gibi değilsin." "Seni mutlu etmeye çalışıyorum ama sen anlamıyorsun." Sen o ilk günlerdeki insanı geri getirmek için çabalamaya başlarsın.

Bırakma ya da geri çekme: Ya soğuk bir şekilde bırakır ya da tam koptuğunu hissettiğinde eski yoğunluğa geri döner. Ve döngü yeniden başlar.

Çekicilik Sanatı'nda bu döngü için şöyle yazıyorum: Bu döngü sürdükçe sen yorulursun, karşı taraf güçlenir.

GARSON TESTİ

Narsist özellikleri ilişkinin başında fark etmenin en basit yollarından biri, karşındakinin sana değil, başkalarına nasıl davrandığına bakmaktır.

• Garsona, kasiyere, şoföre nasıl davranıyor?
• Annesinden, eski sevgililerinden, eski iş arkadaşlarından nasıl bahsediyor?
• Bir şey ters gittiğinde suçu kime atıyor?
• Sana tek bir soru soruyor mu, yoksa hep kendinden mi bahsediyor?

İlk buluşmalarda herkes en iyi hâlindedir. Ama insanın karakteri, en iyi hâlini sergilemeye gerek duymadığı insanlara davranışında görünür.

NEDEN ÇIKMAK BU KADAR ZOR?

Narsist özellikler taşıyan biriyle ilişkiden çıkmak, sıradan bir ayrılıktan çok daha zor olabilir. Birkaç sebebi var:

• Düzensiz ödül: İdealize etme ve değersizleştirme döngüsü, beynini sıcak dönemlere bağlar. Kötü günler ne kadar kötüyse, iyi günler o kadar değerli hissettirir.
• Sarsılmış öz güven: Uzun süre eleştirilen ve gerçekliği sorgulatılan biri, kendi kararlarına güvenemez hâle gelir.
• İzolasyon: Bu ilişkilerde genelde arkadaşlarından, ailenden uzaklaşmışsındır. Destek alacak yer azalmıştır.
• Geri çekme girişimleri: Ayrılmaya karar verdiğinde pişmanlık, vaatler, gözyaşları ya da suçlamalarla seni geri çekmeye çalışır.

NASIL ÇIKARSIN?

Tartışma yok, ders yok. Ona neyi yanlış yaptığını anlatmaya, onu değiştirmeye çalışma. Çekicilik Sanatı'nda bunun için tek bir cümle veriyorum:

"Benimle bu şekilde ilgilenmemen bana uymuyor. Kendine iyi bak."

Kalk, git. Arkana bakma.

Geri dönüş girişimlerini doğru oku. Arayıp pişman görünmeye, ikna etmeye çalışırsa bunu bir sinyal olarak al. Çekicilik Sanatı'ndaki cümleyle: Seni kaybetmekten değil, konforunu kaybetmekten korkuyor.

İletişimi tamamen kes. Narsist örüntülerde "arkadaş kalalım" seçeneği, döngüye geri dönüşün kapısıdır. No Contact kuralını en sıkı hâliyle uygula.

Yaşadıklarını yaz. Bu ilişkiler insanın hafızasına güvenini sarsar. Yaşadığın olayları tarih ve detaylarla bir deftere yaz. Kafandaki ses "Belki o kadar da kötü değildi" dediğinde o deftere bak.

Çevrene geri dön. Uzaklaştığın arkadaşların, ailen. Gerçek dostlar seni bekliyordur.

GERİ DÖNDÜĞÜNDE NE OLUR?

Narsist özellikler taşıyan biriyle ilişki bittiğinde, hikâye çoğu zaman orada bitmez. Birkaç hafta, bazen birkaç ay sonra geri dönüş girişimleri başlar. Ve bu girişimler genelde ilişkinin başındaki o yoğun ilgiyle gelir.

"Sensiz her şey anlamsız." "Hayatımda yaptığım en büyük hata seni kaybetmekti." "Değiştim, bu sefer her şey farklı olacak." Bazen çiçekler, sürpriz ziyaretler, ortak arkadaşlar üzerinden mesajlar.

Bu dönüşleri değerlendirirken kendine tek bir soru sor: "Ne değişti?" Sözler değil, davranışlar. Hatasını gerçekten kabul ediyor mu, yoksa "İkimiz de hata yaptık" diyerek yükü paylaştırıyor mu? Senin "hayır"ına saygı duyuyor mu, yoksa ısrar mı ediyor? Bir yardım alıyor mu, yoksa sadece "değiştim" mi diyor?

Çoğu zaman bu soruların cevabı, döngünün yeniden başlamak üzere olduğunu gösterir. İdealize etme aşaması geri dönmüştür; değersizleştirme aşaması da arkasından gelecektir.

ONU DEĞİŞTİRMEK SENİN GÖREVİN DEĞİL

İyi kalpli insanların en sık düştüğü tuzak budur: "Ben onu değiştirebilirim. Benim sevgim onu iyileştirir. Aslında içinde çok iyi biri var."

Vazgeçilmez Olma Sanatı'nda erkeklere söylediğim cümleyi burada herkes için tekrar ediyorum: Sen bir rehabilitasyon merkezi değilsin. Yetişkin, karakteri oturmuş birini sen değiştiremezsin. Çekicilik Sanatı'nda kadınlara da aynısını söylüyorum: Onun annesi ya da terapisti olma. Böyle bir insanla yaşadığın her saat, kendi hayatından çaldığın bir saattir.

GÜVENLİĞİN HER ŞEYDEN ÖNCE GELİR

Eğer ilişkinde fiziksel şiddet, tehdit, ısrarlı takip ya da seni korkutan davranışlar varsa, mesele bir ilişki tavsiyesinin ötesindedir. Güvenli bir yere geç, güvendiğin insanlara haber ver ve profesyonel destek al.

TOPARLANMA

Bu ilişkilerden çıktıktan sonra kendini toparlaman zaman alabilir. Kendi algına güvenmekte zorlanabilir, onu özleyebilir, "Ben nasıl bu kadar kör oldum?" diye kendini suçlayabilirsin. Hepsi normal. Süreci Toksik bir ilişkiden sonra kendine gelmenin yolları yazısında adım adım anlattım. Süreç seni çok zorluyorsa bir uzmandan destek almak da kendine gösterdiğin bir saygıdır.

BUGÜN YAP

Bir kâğıda iki sütun aç. Birinciye "Bana nasıl davranıyor" yaz, ikinciye "Başkalarına nasıl davranıyor". Her birine aklına gelen beş örnek yaz. İki sütun arasında büyük bir fark varsa, karşındaki insanın sana gösterdiği yüz bir vitrin olabilir. Ve vitrinler, hayatı birlikte taşımak için yapılmaz.

Narsist özellikleri ve diğer maskeleri Çekicilik Sanatı'nın "Erkeğin Maskesi" bölümünde, kırmızı bayrakları ise Vazgeçilmez Olma Sanatı'nın "Zehirli Kadınlar ve Filtreleme Sanatı" bölümünde anlattım.